70 fozilik ustama o‘qituvchining oylik maoshidan kelib chiqib beriladimi?

Savol

Yangi joriy qilinayotgan 70 foizlik ustamani o‘qituvchilarning oylik maoshiga nisbatan emas, balki toifalar o‘rtasidagi farq uchun to‘lab beriladigan pul xolos deb aytishyapti.

Ya’ni, toifa oshganda, o‘qituvchi 70 foizlik ustamaga ham erishsa, uning oyligiga atigi 500 ming so‘m qo‘shiladi xolos, deyishyapti. Bu qanchalik to‘g‘ri?

Javob

Hozirgi kunda xalqaro standartlar asosida malaka sertifikatiga ega bo‘lgan pedagoglarga 70 foizlik ustama berish tizimi yo‘lga qo‘yilmoqda. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-maydagi PF-79-son Farmonida nazarda tutilgan.

Mazkur Farmonning 3-v-bandida pedagog kadrlarga xalqaro standartlar asosida malaka sertifikatini berish amaliyotini yo‘lga qo‘yish, bunda xalqaro standartlar asosida malaka sertifikatini olgan pedagog kadrlarga tarif stavkalarining amaldagi miqdorlariga nisbatan 70 foiz miqdorida qo‘shimcha haq to‘lanishi nazarda tutilgan.

Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 21-dekabrdagi 275-son qarori bilan tasdiqlangan “Xalq ta’limi xodimlari mehnatiga haq to‘lash to‘g‘risida”gi nizomga ko‘ra, pedagog xodimlarining lavozim maoshlari lavozimi va malaka toifasi uchun belgilangan bazaviy tarif stavkalari asosida shakllantiriladi.

Bazaviy tarif stavka Yagona tarif setkasi bo‘yicha tarif stavkasini hamda qonunchilikda belgilangan tarif stavkasiga doimiy ustamalarni, shuningdek pedagog va rahbar xodimlarning ayrim toifalari ish haqiga qo‘shilgan kompensatsiya to‘lovlarini o‘z ichiga oladi.

“Umumta’lim muassasalarida sinflarni komplektlash hamda tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi to‘g‘risida”gi nizomga ko‘ra:

• bazaviy tarif stavkasi ― bir stavka dars soati uchun o‘qituvchining ma’lumoti va malaka toifasiga ko‘ra belgilangan bazaviy haq miqdori;

• o‘qituvchining tarif stavkasi ― o‘qituvchiga biriktirilgan dars soatlari asosida bir stavka uchun belgilangan bazaviy tarif stavkadan kelib chiqib aniqlanadigan miqdor.

Bunda o‘qituvchi bir stavkadan ortiq dars bergan taqdirda, uning bazaviy tarif stavkasi miqdori ham shunga mutanosib ravishda oshib boradi.

Ya’ni, xalqaro standartlar asosida malaka sertifikatiga ega bo‘lgan pedagoglarga 70 foizlik ustama berish tartibi kuchga kiradigan bo‘lsa,  mazkur ustama ularning tarif stavkalarining amaldagi miqdorlariga nisbatan to‘lab berilishi kerak bo‘ladi.

Bunda o‘qituvchi xalqaro standartlarga mos keladigan maxsus malaka sertifikatini olsa, u o‘zining oylik ish haqiga qo‘shimcha ravishda 70 foiz ustama olishi lozim.

Misol uchun, oliy toifali o‘qituvchining oylik ish haqi 4 mln so‘m bo‘lsa, va shu o‘qituvchi xalqaro sertifikatni ham olsa, uning maoshiga qo‘shimcha 70 foiz, ya’ni 2 mln 800 ming so‘m qo‘shilishi kerak.

Shunda, oliy toifali, xalqaro standartlarga mos keladigan maxsus malaka sertifikatiga ega o‘qituvchining umumiy oylik maoshi 4 mln + 2 mln 800 ming = 6 mln 800 ming so‘mni tashkil qiladi.

Agar yangi tartib kuchga kirib, 70 foizlik ustamalar o‘qituvchilar tarif stavkalarining amaldagi miqdorlariga nisbatan emas, balki budjet mablag‘larini tejash maqsadida, shunchaki malaka toifalari o‘rtasidagi summalar inobatga olinadigan bo‘lsa, unda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-maydagi PF-79-son Farmonidagi talab ochiqdan-ochiq buzilgan hisoblanadi.

O‘ylaymizki, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ko‘plab o‘qituvchilarning ishonchini oqlash maqsadida mazkur Farmonda belgilangan talablarni so‘zsiz bajaradi va 70 foizlik ustamalar amaldagi tarif stavkalarga asoslangan holda hisoblanishini ta’minlaydi hamda o‘qituvchilar mehnatini to‘laqonli rag‘batlantiruvchi mexanizmni ishlab chiqib, Vazirlar Mahkamasiga taqdim etadi.